Ile kosztuje mediacja i kto za nią płaci?

Chcesz spróbować rozmowy, ale zatrzymuje Cię pytanie o pieniądze. Nie wiesz, czy płaci osoba proponująca mediację, czy obie strony. Być może masz już pismo z sądu i zakładasz, że skoro to sąd zaproponował spotkanie, nie będzie osobnego rozliczenia. Albo obawiasz się, że po rozpoczęciu pojawią się wydatki, których wcześniej nie umiesz przewidzieć.

Warto wyjaśnić te kwestie przed ustaleniem spotkania. Poniżej opisujemy zasady mediacji w polskich sprawach cywilnych, w tym rodzinnych i gospodarczych. Nie jest to cennik usług ani wyliczenie kosztu konkretnej sprawy. Najważniejsze jest rozpoznanie podstawy mediacji i tego, co obejmuje rozliczenie.

Od czego zależy koszt mediacji?

Nie ma jednej ceny każdej mediacji. Trzeba odróżnić mediację umowną od prowadzonej na podstawie skierowania sądu. W pierwszej zasady wynagrodzenia i zwrotu wydatków ustala się z mediatorem, co opisuje Ministerstwo Sprawiedliwości w informacji o mediacji cywilnej. W drugiej stosuje się rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z 12 lutego 2026 r..

To rozróżnienie jest ważniejsze niż samo miejsce spotkania. Nie wystarczy wiedzieć, że rozmowa będzie online, w biurze albo że spór już trafił do sądu. Zapytaj wprost, na jakiej podstawie ma być prowadzona ta mediacja i jakie zasady rozliczenia będą do niej stosowane.

Przy porównywaniu informacji sprawdzaj też, czego dotyczy podana cena: całej mediacji, określonego spotkania czy czasu pracy. Bez tego dwa opisy mogą wyglądać podobnie, choć obejmują inny zakres. Nie przenoś warunków znalezionych przy jednej usłudze na inną sprawę.

Za co płacą strony?

Kodeks postępowania cywilnego rozróżnia wynagrodzenie mediatora oraz zwrot wydatków związanych z przeprowadzeniem mediacji. Należności te obciążają strony. Przed przystąpieniem do postępowania mediator ma pouczyć je o kosztach i sposobie pobrania należności: art. 183⁵ § 1 i § 4 KPC.

Dlatego pytanie „ile za spotkanie?” warto uzupełnić. Poproś o wyjaśnienie, co obejmuje wynagrodzenie, jakie wydatki mogą pojawić się dodatkowo i jak będzie wyglądało ich potwierdzenie. Jeśli korzystasz osobno z pomocy prawnika, uwzględnij również tę usługę we własnym planie wydatków i ustal jej warunki z prawnikiem.

Nie zakładaj, że brak ugody oznacza brak kosztów. Prawo do wynagrodzenia z art. 183⁵ § 1 KPC nie jest uzależnione od zawarcia ugody; przepis przewiduje możliwość zgody mediatora na pracę bez wynagrodzenia. Przed rozpoczęciem zapytaj zatem także o rozliczenie sytuacji, w której rozmowy zakończą się bez porozumienia.

Jakie zasady obowiązują po skierowaniu przez sąd?

Aktualne zasady wynagrodzenia i podlegających zwrotowi wydatków mediatora określa rozporządzenie z lutego 2026 r. Jego zakres obejmuje mediację w sprawach cywilnych wszczętą na podstawie skierowania sądu. Sposób obliczenia wynagrodzenia zależy między innymi od rodzaju sprawy i możliwości ustalenia wartości przedmiotu sporu: § 1-2 rozporządzenia.

Osobno uregulowano niezbędne i udokumentowane wydatki, w tym przejazdy, najem pomieszczenia i korespondencję, oraz kwestie podatku od towarów i usług. Szczegóły znajdziesz w § 3-5 tego samego aktu. Przed spotkaniem poproś o wyjaśnienie, które pozycje dotyczą Twojej sprawy.

Skierowanie przez sąd nie oznacza, że sąd automatycznie zapłaci mediatorowi za strony. Zgodnie z art. 183⁵ § 2 KPC mediator pobiera należności bezpośrednio od stron. Nie odkładaj więc pytania o sposób płatności do momentu zakończenia rozmów.

Co ustalić w mediacji umownej?

Przy mediacji umownej poproś o warunki przed rozpoczęciem. Zwróć uwagę na sposób naliczania wynagrodzenia, zakres czynności objętych rozliczeniem i ewentualne wydatki dodatkowe. Warunki opisane słowami „za mediację” mogą wymagać doprecyzowania, zanim będziesz umieć ocenić własny budżet.

Przygotuj krótką listę pytań:

• Co obejmuje wynagrodzenie, a co będzie rozliczane osobno?
• Jak zmieni się rozliczenie, jeśli potrzebne będzie kolejne spotkanie?
• Jakie są zasady płatności, przełożenia lub odwołania terminu?
• Jak będzie wyglądało rozliczenie po zakończeniu bez ugody?
• Kto pokrywa poszczególne pozycje i kiedy należy je zapłacić?

Poproś o odpowiedzi w formie, do której możesz wrócić. Nie chodzi o deklarowanie gotowości do poniesienia dowolnych wydatków. Potrzebujesz zrozumieć proponowane warunki, zanim podejmiesz decyzję o rozpoczęciu rozmów.

Czy płaci osoba, która zaproponowała mediację?

Samo zaproponowanie mediacji nie jest w art. 183⁵ KPC wskazane jako podstawa obciążenia inicjatora całością kosztów. Przepis mówi o stronach. Podział warto wyjaśnić od razu, zamiast zakładać, że wiadomość „spróbujmy mediacji” zawiera także obietnicę zapłacenia za wszystko.

Możecie omówić podział po równo albo inny uzgodniony sposób rozliczenia. Zapytajcie mediatora, jak ująć ten podział w warunkach danej mediacji. Ustalcie także, czy rozmawiacie o wynagrodzeniu, wydatkach dodatkowych, czy obu tych pozycjach. Ogólne „podzielimy się kosztami” nie wyjaśnia jeszcze każdej z nich.

Wyobraźmy sobie spór dwóch osób o rozliczenie wspólnego remontu. Jedna proponuje mediację i deklaruje, że „zajmie się organizacją”. Druga odczytuje to jako przejęcie wszystkich wydatków. To wymyślony przykład typowej sytuacji, nie sprawa klientów. Przed ustaleniem terminu warto zapytać osobno o organizację i osobno o płatności, aby nie dokładać nowego nieporozumienia do starego konfliktu.

Jak koszty mediacji rozlicza się w procesie?

Zapłata mediatorowi i późniejszy zwrot kosztów między stronami to odrębne kwestie. Koszty mediacji ze skierowania sądu zalicza się do niezbędnych kosztów procesu w granicach określonych w art. 98¹ § 1 KPC. Samo poniesienie wydatku nie oznacza więc automatycznego odzyskania go w całości od przeciwnika.

Przy ugodzie znaczenie mają art. 104 i 104¹ KPC: koszty procesu oraz koszty mediacji ze skierowania sądu zakończonej ugodą znosi się wzajemnie, jeżeli strony nie postanowiły inaczej. Wzajemne zniesienie oznacza, że każda strona pozostaje przy poniesionych kosztach, bez zwrotu od drugiej. Nie oznacza anulowania rachunku mediatora.

Jeśli ugody nie ma, rozliczenie kosztów procesu podlega zasadom KPC, w tym zasadzie odpowiedzialności za wynik z art. 98 § 1, z przewidzianymi w ustawie wyjątkami. Z prawnikiem sprawdź, jakie żądanie zwrotu i jakie dokumenty odpowiadają Twojej sytuacji. Nie opieraj decyzji wyłącznie na założeniu, że druga osoba na pewno wszystko odda.

Co zrobić, jeśli koszt jest przeszkodą?

Możesz sprawdzić publiczny system nieodpłatnej pomocy prawnej i poradnictwa obywatelskiego, który obejmuje także nieodpłatną mediację. Warunki skorzystania i sposób zapisu opisuje Ministerstwo Sprawiedliwości. Ta usługa nie obejmuje mediacji zleconych przez sąd ani spraw z uzasadnionym podejrzeniem przemocy między stronami.

Zapytaj w punkcie nieodpłatnej pomocy, czy możesz skorzystać z tego rozwiązania w swojej sytuacji. Nie utożsamiaj go z dowolną mediacją wybraną prywatnie. Jeśli sprawa jest już w sądzie i potrzebujesz wyjaśnienia możliwości pomocy w ponoszeniu kosztów, omów je z prawnikiem.

Przed kontaktem przygotuj informację, czego dotyczy konflikt i czy masz skierowanie sądu. O organizację rozmowy możesz zapytać przez formularz kontaktowy. Zakres spraw opisujemy na stronach mediacji rodzinnych, cywilnych i gospodarczych. Zacznij od wyjaśnienia warunków, które pozwolą Ci świadomie rozważyć udział.